Łódź to miasto, które dosłownie przyciąga talenty z całego świata. Ludzie przyjeżdżają tu, by budować udane kariery w filmie czy muzyce, a znane osobistości świata kultury i sztuki uczą się tu i osiągają swoje pierwsze sukcesy.
Legendarna Teresa Żylis-Gara, światowej sławy piosenkarka i nauczycielka, która przybyła do Łodzi z litewskiego miasteczka Landwarów, niedaleko Wilna, na zawsze wpisała się w historię polskiej muzyki. Przeczytaj artykuł na portalu lodz-trend.eu, by poznać historię życia piosenkarki, jej pierwsze sukcesy i najważniejsze osiągnięcia muzyczne.
Dzieciństwo i młodość piosenkarki, czyli jak trafiła do Łodzi
Przyszła gwiazda polskiej muzyki urodziła się w 1930 roku w litewskim miasteczku Landwarów w licznej rodzinie (miała pięcioro starszych braci i sióstr) zwykłego pracownika kolei. Były to trudne lata międzywojenne dla całej Europy – kraje dopiero co otrząsały się z okropności pierwszej wojny światowej, a druga już się zbliżała. Dzięki pracy jej ojca rodzina miała wszystko, czego potrzebowała, ale żyła dość skromnie.
Mimo że czasy były dość trudne, a rodzina utrzymywana była przez zwykłego pracownika kolei, to jednak bardzo lubiła muzykę. Od najmłodszych lat Teresa była zaangażowana w tradycje rodzinne – w domu zawsze brzmiała muzyka, jej bracia lubili grać na gitarze i mandolinie, a wszyscy inni członkowie rodziny często śpiewali.
Zainspirowana muzyką w domu, Teresa również zaczęła śpiewać. Na początku dołączyła do zwykłego chóru kościelnego w swoim rodzinnym mieście, gdzie dobrze wyszkoliła swój głos i zaczęła marzyć o wielkiej scenie.
Tak było do czasu II wojny światowej. Po jej zakończeniu w 1946 roku cała rodzina Teresy Żylis-Gary przeniosła się do Łodzi. Tutaj dziewczynka została wysłana do szkoły średniej, aby kontynuować naukę, a jednocześnie, obserwując jej pragnienie muzyki i ujawniający się prawdziwy talent, rodzice wysłali ją również do nauki w średniej szkole muzycznej. Tutaj jej pierwszą nauczycielką była Stefania Grabowska, osoba, która pielęgnowała talent dziewczyny, pomagała jej we wszystkim i przyczyniła się do jej pierwszych „poważnych” występów na scenie muzycznej.
Pierwsze występy na scenie i sukces piosenkarki
Pierwszy raz wystąpiła publicznie na balu w Pałacu Poznańskiego, gdzie wykonała dwie piosenki. Mimo że był to jej debiut na „poważnej” scenie, spotkała się z bardzo przychylnym przyjęciem, co tylko wzmocniło jej pragnienie występów na dużej scenie.
Teresa była jednak świadoma, że musi kontynuować swoją edukację. W 1952 roku rozpoczęła więc studia w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi, która powstała na początku XX wieku. Szkoła cieszyła się dużą renomą i stanowiła silną bazę dla swoich studentów, a po wojnie stała się znana jako Akademia Muzyczna w Łodzi. Tutaj, w murach szkoły muzycznej, pracowali utalentowani nauczyciele, którzy mieli doświadczenie w występach na wielkich scenach. Wśród nich była słynna Olga Olgina, śpiewaczka operowa, nauczycielka i propagatorka kultury muzycznej, która była dosłownie zakochana w muzyce i chętnie uczyła młode talenty. Kilku jej uczniów, w tym sama Teresa Żylis-Gara, stało się sławnych na całym świecie.
Zdobywszy w tym czasie doskonałą bazę i wiedzę, Teresa odniosła także swoje pierwsze „poważne” zwycięstwo – zajęła pierwsze miejsce na Ogólnopolskim Konkursie Młodych Wokalistów, który odbył się w Warszawie w 1953 roku. Jakiś czas później, w 1957 roku, Teresa ukończyła naukę w łódzkiej szkole muzycznej i otrzymała dyplom. Z dyplomem renomowanej instytucji edukacyjnej i doskonałymi zdolnościami wokalnymi miała wielkie możliwości.
Teatr i opera w życiu piosenkarki
Rok po otrzymaniu dyplomu Teresa Żylis-Gara wystąpiła w Operze Krakowskiej, gdzie zagrała rolę Halki w operze Stanisława Moniuszki Halka. W tym samym czasie młoda wokalistka zdobyła drugą nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Wokalnym, który odbył się we francuskiej Tuluzie.
Teatry stały się prawdziwą pasją śpiewaczki operowej. Występowała wtedy znakomicie, najpierw w teatrach w Oberhausen, Dortmundzie i Düsseldorfie, a później jej talent został zauważony we Francji, gdzie pojawiła się na scenie Teatru Paryskiego. Teresa przyznała później, że był to punkt zwrotny w jej karierze piosenkarskiej.
W tym samym czasie, w 1960 roku, została nominowana do trzeciej nagrody na Międzynarodowym Konkursie Muzycznym w Monachium. Wybitny talent śpiewaczki i jej niesamowite role w produkcjach operowych były już znane w całej Europie.
W 1968 roku Teresa Żylis-Gara zrobiła kolejny duży krok w swojej karierze, występując w słynnej Royal Opera House w Londynie, jednym z najważniejszych teatrów stolicy Wielkiej Brytanii. W tym samym roku wystąpiła za oceanem, w Metropolitan Opera w Nowym Jorku. W ten sposób o talencie śpiewaczki z Łodzi dowiedział się niemal cały świat. W sumie Teresa zaśpiewała dwa tuziny partii w ponad 230 przedstawieniach w Metropolitan Opera.
Występując na scenach całego świata, Teresa Żylis-Gara popularyzowała muzykę Giuseppe Verdiego, Giacomo Pucciniego i Richarda Straussa. Aktywnie promowała również muzykę polską, a w szczególności twórczość legendarnego Karola Szymanowskiego, wybitnego kompozytora, pianisty, nauczyciela i pisarza, działającego w pierwszych dekadach XX wieku.
Muzyka kosztem własnej rodziny, czyli jak wyglądało życie osobiste Teresy Żylis-Gary
Jeszcze w trakcie studiów Teresa wyszła za mąż za zwykłego inżyniera, Jerzego Garę. Młoda performerka zgodziła się nawet przyjąć podwójne nazwisko na cześć swojego męża.
Później para urodziła dziecko, syna Jerzego. Szczęście młodej rodziny trwało jednak krótko – gdy piosenkarka wyjechała do Niemiec w poszukiwaniu sławy i nowych scen, chłopiec został pod opieką babci, matki Teresy. Rozłąka była jednak bardzo długa i mężczyzna był zmuszony opuścić rodzinę. Syn Jerzy również rzadko widywał własną matkę – tak wysoka była cena za występy i światową sławę.
Utalentowana śpiewaczka operowa zmarła w sierpniu 2021 roku w Łodzi w wieku 91 lat. Została pochowana w Alei Zasłużonych na cmentarzu komunalnym Doły w Łodzi.
Nagrody i wyróżnienia diwy operowej
Teresa Żylis-Gara otrzymała liczne wyróżnienia i nagrody za aktywną pracę twórczą na najlepszych scenach operowych świata. W 1999 roku otrzymała tytuł naukowy profesora sztuki i została laureatką Akademii Muzycznej w Łodzi. W tym samym 1999 roku wystąpiła w filmie dokumentalnym o sobie “Moja sztuka… Moja miłość…”.
W 2005 roku otrzymała złoty medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis, polską nagrodę przyznawaną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego osobom wyróżniającym się w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej i ochrony kultury.
W 2011 roku została odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, drugim najwyższym cywilnym odznaczeniem państwowym w Polsce. Rok później, w 2012 roku, Teresa została odznaczona francuską Legią Honorową za aktywną pracę muzyczną i promowanie kultury.
Rodzinne miasto piosenkarki nie zapomniało o niej: w 2020 roku otrzymała tytuł Honorowego Obywatela Łodzi.
