Sztuka teatralna jest uważana za jedną z najstarszych form twórczości artystycznej. Teatr zanurza widza w wyjątkowym i pięknym świecie – tym, który istnieje na scenie. Widzowie teatralni są świadkami, jak to czy tamto dzieło literackie ożywa w obrazach scenicznych. Jednakże teatr to nie tylko aktorzy. To niewidoczne na pierwszy rzut oka dzieło reżysera, to także muzyka i choreografia, praca artystów, dekoratorów, projektantów oraz wizażystów – pisze lodz-trend.eu.
Miasto Łódź może pochwalić się pokaźną liczbą teatrów. Przyjrzyjmy się w materiale najsłynniejszym teatrom miasta drugiej połowy XX i początku XXI wieku.
Teatr Wielki
Oficjalne otwarcie Teatru Wielkiego w Łodzi odbyło się 19 stycznia 1967 roku. Teatr jest artystyczną kontynuacją Opery Łódzkiej, która istniała w mieście od 1954 do 1966 roku.
Instytucja artystyczna w pełni zasługuje na swoją nazwę, gdyż jest drugą co do wielkości operą w Polsce i jedną z największych w Europie. Budowa pomieszczenia Teatru Wielkiego rozpoczęła się w 1949 roku i trwała 17 lat. Budynek Teatru Wielkiego został zbudowany w stylu realizmu socjalistycznego – stylu, który panował w ZSRR i krajach, które znalazły się pod wpływem ZSRR po II wojnie światowej (Polska była jednym z nich).
Widownia teatru początkowo mieściła 1270 osób, a po rekonstrukcji, która miała miejsce w 2003 roku – 1074 osoby. W 2013 roku budynek Teatru Wielkiego w Łodzi został gruntownie wyremontowany. Prace remontowe trwały ponad rok.
Dyrektorem naczelnym był wówczas Stanisław Piotrowski, a dyrektorem artystycznym Zygmunt Latoszewski. Łódzkiej publiczności zostało zaprezentowane wykonanie 4-aktowej opery “Halka” polskiego kompozytora Stanisława Moniuszki.
Przez lata swojej działalności Teatr Wielki w Łodzi zaprezentował publiczności setki premier, w tym dzieła operowe, baletowe, musicale i operetki.
Na scenie teatru wielokrotnie występowali artyści światowej klasy: Renato Bruson, Victoria de los Angeles, Nicolai Gedda, Andrea Bocelli, Barbara Hendricks i wielu innych.
Od 1968 roku Teatr Wielki w Łodzi jest organizatorem międzynarodowego festiwalu baletowego Łódzkie Spotkania Baletowe.
Teatr im. Stefana Jaracza
Teatr ten uważany jest za jeden z najstarszych w Łodzi. Jego historia zaczęła się w 1888 roku, kiedy to aktor i reżyser Łucjan Kościelecki podjął inicjatywę założenia w mieście stałego teatru.
Początkowo aktorzy teatru wystawiali przedstawienia na scenie teatru „Victoria”, ponieważ nie miały jeszcze własnego lokalu na występy teatralne. Równocześnie występowali na scenach innych ówczesnych łódzkich teatrów, m.in. w Teatrze Wielkim Fryderyka Sellina.
Jednak po tym, jak w maju 1909 roku teatr „Victoria” spłonął doszczętnie, grupa aktorska Teatru Polskiego lub jak go też nazywano, Teatru Miejskiego przeniosła się do lokalu przy ulicy Cegielnianej. Później ulica ta została nazwana imieniem aktora i pisarza Stefana Jaracza.
Przed I wojną światową na scenie teatru widzowie mogli zobaczyć repertuar klasyczny, a mianowicie sztuki teatralne Williama Szekspira, Aleksandra Fredry, Henryka Ibsena i innych. W repertuarze znalazły się także lekkie sztuki komediowe.
W 1911 roku teatr spłonął – instytucja wznowiła działalność w 1920 roku. W okresie międzywojennym Teatr Polski kilkakrotnie zmieniał dyrektorów. Kierowali nim Aleksander Zelwerowicz, Arnold Szyfman, Karol Adwentowicz, Stanisława Wysocka i inni. Repertuar instytucji obejmował klasykę światową, a także współczesne polskie i zagraniczne produkcje dramaturgiczne.
W czasie II wojny światowej teatr zaprzestał działalności. W latach 1945-1949 pomieszczenia teatru służyły dla Teatru Wojska Polskiego. W 1949 roku instytucja artystyczna otrzymała dobrze znaną łodzianom nazwę – Teatr im. Stefana Jaracza. W latach 40.-60. teatr często podlegał cenzurze, w związku z czym nie wszystkie spektakle mogły być pokazywane publiczności. W ówczesnym repertuarze znalazły się światowe klasyki, sztuki polityczne, a także spektakle muzyczne i komediowe.
W latach 70.-90. XX wieku na scenie teatru zaczął pojawiać się współczesny dramat polski i zagraniczny. Teatr zyskał szczególną popularność w okresie, gdy kierował nim polski reżyser i scenarzysta Bohdan Hussakowski (1979-1992). Pod jego kierownictwem instytucja stała się jednym z najlepszych teatrów w Polsce.
Teatr Powszechny
Innym dobrze znanym teatrem w Łodzi jest Teatr Powszechny. Swoją działalność rozpoczął w maju 1945 roku w lokalu przy ulicy Legionów 21. Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Województwa Łódzkiego mianował Mieczysława Stawskiego pierwszym dyrektorem teatru. A debiutanckim przedstawieniem teatru była inscenizacja opowiadania „Partyzant” Wsiewołoda Iwanowa. Reżyserem przedstawień był Kazimierz Wilamowski.
We wrześniu 1945 teatr stał się II sceną Teatru Wojska Polskiego. Powszechny odzyskał samodzielność w 1948 roku. Wtedy na czele teatru stanął wybitny aktor Karol Adwentowicz.
W 1951 roku Teatr Powszechny w Łodzi wyruszył w swoje pierwsze zagraniczne tournée. Kierownikiem instytucji w tym czasie była Jadwiga Chojnacka. Dzięki jej staraniom repertuar w Powszechnym znacznie się urozmaicił. Łódzka publiczność mogła podziwiać klasyki: „Poskromienie złośnicy” Williama Szekspira, „Chory z urojenia” Jean Baptiste Molière’a, „Damy i huzary” Aleksandra Fredry, „Intryga i Miłość” Friedricha Schillera, itp.
Od momentu powstania Teatr Powszechny zmienił nie jednego kierownika. Każdy z nich niósł ze sobą nowe idee, nową wizję dalszego rozwoju instytucji sztuki.
Na przykład reżyser filmowy Roman Sykała, który kierował teatrem w latach 60. i na początku 70. XX wieku, kładł nacisk na współczesną polską dramaturgię, a także wprowadzał łódzką publiczność w dramaturgię anglo-amerykańską.
W połowie lat 90. Teatr Powszechny był zagrożony zamknięciem. W swoich złych czasach instytucją kierowała reżyserka i ekspertka teatralna Ewa Pilawska. Dzięki zdolnościom reformatorskim Pilawskiej udało się nie tylko uratować teatr przed likwidacją, ale także przenieść go na nowy poziom.
Od 1994 roku teatr jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych.
Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka
Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka został założony w 1949 roku. U źródeł powstania tej instytucji artystycznej leżała „Grupa Młodych Aktorów” na czele z aktorem i reżyserem Kazimierzem Dejmkiem. To właśnie on został pierwszym dyrektorem teatru i prowadził go z przerwami przez wiele lat.
Warto zauważyć, że teatr pojawił się w okresie, gdy Polska znajdowała się pod wpływem ZSRR, a dominującym wówczas kierunkiem w sztuce był realizm socjalistyczny. Dlatego w pierwszych latach swojej działalności repertuar Teatru Nowego był politycznie zaangażowany i zorientowany na klasę robotniczą.
Z czasem repertuar instytucji wyzwolił się z cenzury i zaczął pokazywać publiczności inscenizacje klasyki światowej, polskiej dramaturgii współczesnej i dramatów zagranicznych.
Teatr ma Dużą i Małą Salę. W 2008 roku Teatr Nowy w Łodzi otrzymał imię swojego założyciela i pierwszego dyrektora – Kazimierza Dejmka.
Teatr Mały
Ten teatr rzeczywiście zasługuje na swoją nazwę. W 2009 roku powstała instytucja artystyczna z jedną sceną i widownią, która może pomieścić 135 osób. Inicjatorem jego powstania był aktor i reżyser Mariusz Pilawski.
Teatr zajmował pomieszczenia byłej fabryki w kompleksie handlowo-rozrywkowym „Manufaktura”. Jak wiadomo, w przeszłości „Manufaktura” była fabryką łódzkiego przedsiębiorcy Izraela Poznańskiego. Po rewitalizacji, jaka miała miejsce w mieście na początku XXI wieku, fabryka zyskała nowe życie – na terenach byłych warsztatów pojawiły się restauracje, kawiarnie, sklepy, księgarnie. Wśród nich pojawił się Teatr Mały, który mimo jego zwartości pokochali łodzianie i goście miasta.
